3T@nYskMDcNz*IpU

Zelfkritiek is een slechte trainer,

hij ondermijnt je zelfvertrouwen en laat je juist slèchter presteren. We kennen hem allemaal, die innerlijke criticus, tenminste ik wel! In dit artikel een korte uitleg over waar het ooit begonnen is en hoe je die kritische stem in jezelf kan ombuigen naar meer zelfvertrouwen.

Geef jij jezelf ook weleens ongenadig op je kop?

In onze vroege kindertijd beginnen we hardop tegen onszelf te praten, we geven onszelf instructies tijdens lastige taakjes. Zie maar eens hoe kleine kinderen dat doen, ‘dat puzzelstukje moet daar’. Naarmate we ouder worden doen we dit nog steeds, alleen zijn deze gesprekken dan steeds meer intern en automatisch. In de loop van de tijd ontwikkelen we daarbij ook nog een bepaalde toon waar we ons lang niet altijd bewust van zijn. Zoals het als kind was om onszelf te motiveren, is het meestal op een ondermijnende manier. Geef jij jezelf bijvoorbeeld ook weleens ongenadig op je kop als iets in de soep loopt? (‘Je kunt ook niks!’) Of toont je stem meer compassie? (‘Geeft niet, je hebt je best gedaan?’) Meestal is de stem een enorme criticus en spreekt hij je niet bemoedigend toe.

Echo uit je jeugd? 

Sommige psychologen denken dat deze innerlijke stem (de innerlijke criticus) vooral een echo is van de stem van onze ouders. Misschien heb je als kind begrepen ‘dat je het niet verkeerd mag doen’. Als je dan goed je best deed en geen fouten maakte, kreeg jij de liefde en aandacht die je nodig had. Maar het kan ook andere oorzaken hebben. Die overtuiging, die innerlijke stem hou je vaak je hele leven bij je, zo heb jij namelijk geleerd om liefde te ontvangen en dat patroon herhaal je onbewust.

Innerlijke criticus

Vergelijk die stem maar eens met een sportcommentator, vanaf de zijlijn houdt hij je nauwlettend in de gaten, of je nu een prestatie levert op je werk (‘Je kunt het!’) of in een pashokje kleding staat te passen (‘Tjee, wat ben ik dik!’) Op een feestje in contact met anderen (‘Ik ben vast totaal niet boeiend’) Het maakt nogal wat uit hoe je jezelf toespreekt. Door die stem in ons hoofd worden onze gevoelens én onze prestaties in hoge mate bepaald. Let er maar eens op hoe het je beïnvloedt.

Jezelf niets wijs maken

Een oplossing zou dus kunnen zijn om jezelf meer positief toe te spreken, populair in de zelfhulpliteratuur en op Facebook zie je ze ook vaak voorbijkomen: de positieve ‘affirmaties’. Denk aan: ‘Ik mag er zijn’, ‘Ik ben geliefd’, ‘Ik hou van mijzelf’. Het idee is dat wanneer je dit maar vaak genoeg tegen jezelf zegt, je er vanzelf in moet gaan geloven.

Voor mensen die vrij zelfverzekerd zijn werkt dit misschien. Maar voor mensen met minder zelfvertrouwen werkt het juist averechts. De positieve uitspraken benadrukken dan juist het verschil tussen wie je bent en hoe je wilt zijn. Extra pijnlijk dus. Herken jij dat?

Wat werkt wel? 

Maar er is hoop! De sleutel is om op die lastige momenten van zelfkritiek afstand te nemen, alsof je naar jezelf kijkt. Een eenvoudig maar zeer effectief trucje is om die zelfcriticus een naam te geven. Je zou hem of haar je eigen naam kunnen geven, maar een andere naam is ook erg behulpzaam.

Op die momenten dat de zelfcriticus toeslaat helpt het om een stap terug te nemen en jezelf van een afstandje te observeren. Zie het alsof je iemand anders (bijvoorbeeld je beste vriend of vriendin advies geeft) en spreek je innerlijke criticus bij de naam aan die je hem of haar hebt gegeven. En dan komt het, op een positieve coachende manier! (‘Ellen je kan nu best even die koekjes laten staan’) (‘Manon, je kán het’!) Spreek je jezelf toe.

Je eigen innerlijke coach

Het effect van deze oefening zal je verbazen! Probeer het in je dagelijkse leven maar eens. Je zal zien dat door het nemen van afstand je blik verbreed wordt en daarmee de kijk op jezelf en daardoor heb je minder last van die innerlijke criticus. De innerlijke criticus zal als je hem of haar z’n gang laat gaan, dus geen afstand neemt, je zelfbeeld steeds meer negatief beïnvloeden wat een aanslag geeft op je zelfvertrouwen. En wat levert jou dat op?

Verbreed je echter je zelfconcept en je blik door na te denken over wie je nog méér bent dan deze innerlijke criticus, rollen die voor jou ook belangrijk zijn, dan wordt de aanslag op je eigenwaarde een stuk kleiner!

Spreek jezelf dus de volgende keer moed in als je voor een lastige of moeilijke situatie staat. Door te bedenken dat je bv. een prima kok, een liefdevolle vriend(in)of partner bent. Hieronder nog een keer de stappen die je moet nemen om de innerlijke criticus wat minder macht te geven:

  1. Leer je innerlijke stem kennen.
    1. De eerste stap is je bewust worden wanneer je innerlijke criticus de overhand neemt: Wanneer spreek je vooral tegen jezelf? wat zeg je dan?
    2. Die stem is vaak knap kritisch. Wanneer gebeurt dat eigenlijk? Zijn er situaties waarin hij extra van zich laat horen? Misschien in sociale situaties, op je werk of als je in de spiegel kijkt?
    3. Misschien doet je innerlijke stem je denken aan iemand uit je omgeving of uit je jeugd. Aan wie? Welke naam zou jij je innerlijke criticus geven? (Probeer hem een gezellige naam te geven en niet ‘zeur’ bijvoorbeeld)
  2. Spreek jezelf op de juiste manier toe.
    1. Neem afstand en spreek de naam op een positieve manier toe (Dus niet ik kan het, maar Ellen het gaat je lukken)
    2. Bedenk wat je tegen een goede vriend(in) zou zeggen. En spreek de naam op die manier toe. Doe alsof je het tegen een goede vriend(in) hebt.
  3. Verbreed de blik op jezelf.
    1. Welke stemmen (levens rollen) herken je nog meer in jezelf?
    2. Partner, ouder, sporter, actieve, leuke, gezellige, levensgenieter, boze, blije enz?

 P.S. Ik ben benieuwd of jij ook last hebt van die innerlijke criticus? Laat het me weten!

Wil jij weten wat ik voor jou kan betekenen op die terugweg naar jezelf?

Pin It on Pinterest

Share This